Sanskrit Text in Telugu , Kannada, Gujarati, Devanagari, English

|| om tat sat||

 

Sundarakanda

Sarga 59

 The fifty eighth Sarga ended with the line.

"ಅತ್ರ ಯನ್ ಅಕೃತಂ ಶೇಷಂ ತತ್ಸರ್ವಂ ಕ್ರಿಯತಾಮ್ ಇತಿ"

"Whatever is left to be done, that is to be completed"

This Sarga starts with the line,

ಏತದಾಖ್ಯಾಯ ತತ್ ಸರ್ವಂ ಹನುಮಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ|

ಭೂಯಃ ಪರಿಚಕ್ರಾಮ ವಚನಂ ವಕ್ತುಮುತ್ತರಮ್||

"ಏತದಾಖ್ಯಾಯ ತತ್ ಸರ್ವಂ"(59.1), 

means "having told all that".

All that is about what happened in Lanka.

That also included the concluding prayer 

to decide about actions left to be accomplished. Hanuma starts to tell again 

That means apparently there is something more,

Hanuma wants to say that now.

He says"ಸ ಫಲೋ ರಾಘವೋದ್ಯೋಗಃ" (59.2) - Rama's purpose has been fulfilled. But there is something more.

Hanuma says "ಶೀಲಮಾಸಾದ್ಯ ಸೀತಾಯಾಃ"observing Sita's devotion to Rama,"ಮಮ ಚ ಪ್ರವಣಂ ಮನಃ"; "my mind is filled with devotion!

The search for Sita, is part of an agreement. Rama delivered Vanaras their kingdom. And Vanaras went in search of Sita, who is the wife of Rama.  It is a simple equation and as per agreement.

Hanuman also says that in his message to Ravana.

"ತಸ್ಯ ಸಾಹಾಯ್ಯ ಮಸ್ಮಾಭಿಃ ಕಾರ್ಯಂ ಸರ್ವಾತ್ಮನ ತ್ವಿಹ"(58.137)

Helping Rama is the Vanara's duty.

In fact, in Kishkindha Kanda seeing Rama in separation Hanuma wondered why Rama is in such distress over a lady. Then after seeing Sita first time, Hanuma’s respect for Rama grows.

Observing Sita's sorrows, hearing her words Hanuma's respect for Sita grows more and more .We hear Hanuma talking about her devotion to Rama. We hear him talking about her powers of penance, which are greater than even flaming fire. Sita could have destroyed Ravana if she wished to.

Now we see the respect for Sita, transform into devotion. Hanuma's mind is filled with devotion. "ಮಮ ಚ ಪ್ರವಣಂ ಮನಃ"

This transformation of Hanuma is also the story of Sundarakanda.

As we continue to hear Hanuma, we see once more the other side of Ravana. That is about the power of penance of Ravana.

Govindaraja in his commentary writes as follows.

||ಗೋ.ಟಿ|| ತಪಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿನಾ|| ತಪಸಾ ಅತಿ ಪ್ರವೃದ್ಧಃ ಇತಿ ಅನ್ವಯಃ|

 ಕೋಪಪ್ರಾಸಾದಾಭ್ಯಾಂ ಸರ್ವಲೋಕನಿಗ್ರಹ ಅನುಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಃ |

ಅಸೌ ರಾವಣಃ ಸರ್ವಥಾಮಹಾತಪಃ ಸಂಪನ್ನಃ|

ಅತ ಏವ  ಸೀತಾಸ್ಪರ್ಶೇಽಪಿ ನ ವಿನಾಶಿತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ||

Ravana reached great heights by penance.

With anger and ability to please, he had the ability to control the three worlds. This Ravana is rich with power of penance. That is why though he touched Sita he was not burnt to ashes, says Govindaraja 

That power of penance is the only reason, Ravana was not destroyed by touching Sita during abduction. Indirectly this also says as much about the greater power of Sita, who could have turned Ravana into ashes, if she so wished.

The lines about Ravana, highlighting his positives,

seem to be planted to tell us something.

The stark difference between Rama who followed the right path through all vicissitudes of life,

like a normal human being,  and Ravana who undeniably had great powers of penance but adhered to a path of convenience. These two paths are the same paths, described in Kathopanishad.

the path of good and the path of convenience.

Yama tells Nachiketa to follow the path of Good,

which is also Rama's path.

Having said all about Sita, including the dire straits, she is in, and listing all the Vanara warriors, who on their own can battle Lanka Hanuma says something unexpected.

"ನ್ಯಾಯ್ಯಂ ಸ್ಮ ಸಹ ವೈದೇಹ್ಯಾ ದ್ರಷ್ಠುಂ ತೌ ಪಾರ್ಥಿವಾತ್ಮಜೌ"| (59.5); "It is appropriate to meet the two brothers taking Sita along with us".

That was not Sita's wish. " ತತ್ ತಸ್ಯ ಸದೃಶಂ"  is the line Sita repeated many a time. Sita told that even in the last moment (Sarga 56)." ತತ್ ತಸ್ಯ ಸದೃಶಂ" means that,

Rama coming and taking Sita is the most appropriate.

She repeated several times starting from the thirty seventh Sarga.

So, saying "ಸಹ ವೈದೇಹ್ಯಾ ದ್ರಷ್ಠುಂ ತೌ" which means "along with Sita see the two brothers", means only one thing. 

That is that Hanuma totally forgot Sita's repeated requests

But having said that and 

having supported that thought,

detailing all the Vanara warriors 

who can accomplish this on their own,

reiterating that Sita must be rescued 

Hanuma ends by saying,

"ತತ್ಸರ್ವಂ ಉಪಪದ್ಯತಾಮ್"

means "let all that is required to be done shall be done"

These are the final words of Hanuma, while debriefing the Vanaras. The possibilities left open include, bringing Sita back and then meeting Rama, ignoring Sita's request

One more thing

The first sloka in Jayamantram is, 

"ಜಯತ್ಯತಿ ಬಲೋ ರಾಮೋ

ಲಕ್ಷ್ಮಣಶ್ಚ ಮಹಾಬಲಃ

ರಾಜಾ ಜಯತಿ ಸುಗ್ರೀವೋ

ರಾಘವೇಣಾಧಿಪಾಲಿತಃ"||

 

This Sloka is repeated in this Sarga. Hanuma says, he announced loudly, that the victory of Rama is certain. In that context the Sloka is repeated. Whenever that Sloka is read/sung, we feel the energy of that Sloka.

With these thoughts on this Sarga, now we go through the Sarga, as narrated by Valmiki.

||Sloka 59.01||

 ಏತದಾಖ್ಯಾಯ ತತ್ಸರ್ವಂ 

ಹನುಮಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ|

ಭೂಯಃ ಸಮುಪಚಕ್ರಾಮ

 ವಚನಂ ವಕ್ತು ಮುತ್ತರಮ್||59.01||

ಸ|| ಹನುಮಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ಏತತ್ ಸರ್ವಂ ಆಖ್ಯಾಯ ಭೂಯಃ ಉತ್ತರಂ ವಚನಂ ವಕ್ತುಂ ಸಮುಪಚಕ್ರಮೇ||

||Sloka meanings||

ಹನುಮಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ -  

Hanuman, the son of wind god                                                                                                                                                            

ಏತತ್ ಸರ್ವಂ ಆಖ್ಯಾಯ - 

having narrated all of this 

 ಉತ್ತರಂ ವಚನಂ  - 

some more words 

ಭೂಯಃ ವಕ್ತುಂ ಸಮುಪಚಕ್ರಮೇ - 

again started to say 

||Sloka summary||

"Hanuman, the son of wind god, having narrated all of this, again started to say some more words." ||59.01||

||Sloka 59.02||

ಸಫಲೋ ರಾಘವೋದ್ಯೋಗಃ 

ಸುಗ್ರೀವಸ್ಯ ಚ ಸಂಭ್ರಮಃ|

ಶೀಲಮಾಸಾದ್ಯ ಸೀತಾಯಾ

 ಮಮ ಚ ಪ್ರವಣಂ ಮನಃ||59.02||

ಸ||ರಾಘವೋದ್ಯೋಗಃ ಸುಗ್ರೀವಸ್ಯ ಸಂಭ್ರಮಃ ಸಫಲಃ |  ಸೀತಾಯಾಃ ಶೀಲಂ ಆಸಾದ್ಯ  ಮಮ ಮನಶ್ಚ ಪ್ರವಣಂ||

Rama Tika says- ಸೀತಾಯಾಃ ಶೀಲಂ ಸದ್ ವ್ರತಂ ಪಾತಿವ್ರತ್ಯಮಾಸಾದ್ಯ  ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಘವೋದ್ಯೋಗಾದೇಃ ಸಾಫಲ್ಯ ಜ್ಞಾನೇನ ಮಮ ಮನಃ ಪ್ರೀಣಿತಂ ತುಷ್ಟಮ್|ಮಮ ಚ ಪ್ರವ್ರಣಂ ಮನಃ ಇತಿ ಪಾಠೇಪ್ರವ್ರಣಂ ಸಂತೋಷಪ್ರವ್ರಣಂ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| 

||Sloka meanings||

ರಾಘವೋದ್ಯೋಗಃ - Rama's task,

ಸುಗ್ರೀವಸ್ಯ ಸಂಭ್ರಮಃ ಸಫಲಃ - 

Sugriva's efforts have been successful

ಸೀತಾಯಾಃ ಶೀಲಂ ಆಸಾದ್ಯ  -

 Seeing Sita's conduct

ಮಮ ಮನಶ್ಚ ಪ್ರವಣಂ -  

my mind is filled with devotion                                                          

||Sloka summary||

"Rama's task, Sugriva's efforts have been successful. Seeing Sita's conduct my mind has developed devotion."||59.02||

||Sloka 59.03||

ತಪಸಾ ಧಾರಯೇಲ್ಲೋಕಾನ್ ಕ್ರುದ್ಧೋ ವಾ ನಿರ್ದಹೇದಪಿ|

ಸರ್ವಧಾತಿ ಪ್ರವೃದ್ಧೋಽಸೌ ರಾವಣೋ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ||59.03||

ತಸ್ಯ ತಾಂ ಸ್ಪೃಶತೋ ಗಾತ್ರಂ ತಪಸಾ ನ ವಿನಾಶಿತಮ್|

ಸ||ಅಸೌ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ ತಪಸಾ ಧಾರಯೇಲ್ಲೋಕಾನ್| ವಾ ಕೃದ್ಧಃ ನಿರ್ದಹೇತ್ ಅಪಿ |  ಸರ್ವಥಾ ಅತಿಪ್ರವೃದ್ಧಃ ||ತಸ್ಯ ಗಾತ್ರಂ ತಾಮ್ ಸ್ಪೃಶತಃ  ತಪಸಾ ನ ವಿನಾಶಿತಂ |

Rama Tika says - ತಾಂ ಸೀತಾಂ ಸ್ಪೃಶತಃ ಅಪಹರಣಾಯ ಸ್ಪರ್ಶ್ವಂ ಕುರ್ವತಃ ಯಸ್ಯ ರಾವಣಯ ಗಾತ್ರಂ ಪಾಣಿಃ ತಪಸಾ ಸೀತಾತಪೋಬಲೇನ ನ ವಿನಾಶಿತುಂ ಸಃ ಅಸೌ ರಾವಣಃ ಸರ್ವಥಾ ಸರ್ವಪ್ರಕಾರೇಣ ಅತಿಪ್ರಕಾರೇಣ ಅತಿಪ್ರಕೃಷ್ಟಃ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ಇತಿ ಶೇಷಃ , ಏತೇನೇದಂ ಮಹದಾಶ್ಚರ್ಯಂ ಇತಿ ಸೂಚಿತಂ ||

||Sloka meanings||

ಅಸೌ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ - this king of Rakshasas 

ತಪಸಾ ಲೋಕಾನ್ ಧಾರಯೇತ್ - 

with power of penance he can hold the world 

ವಾ ಕೃದ್ಧಃ ನಿರ್ದಹೇತ್ ಅಪಿ -

 or angry he could burn the same 

ಸರ್ವಥಾ ಅತಿಪ್ರವೃದ್ಧಃ - 

he is very powerful 

ತಸ್ಯ ಗಾತ್ರಂ ತಾಮ್ ಸ್ಪೃಶತಃ -  

though he touched her limbs  

ತಪಸಾ ನ ವಿನಾಶಿತಂ - 

not burnt because of the power of his penance 

||Sloka summary|| 

"This king of Rakshasas can hold the world with power of penance or if angry he could burn the same too. He is very powerful. Though he touched her limbs ,not burnt because of the power of his penance".||59.03||  

So is Sita's power of penance not as powerful? Poet responds to the same.

||Sloka 59.04||

ನ ತದಗ್ನಿಶಿಖಾ ಕುರ್ಯಾತ್ 

ಸಂಸ್ಪೃಷ್ಟಾ ಪಾಣಿನಾ ಸತೀ||59.04||

ಜನಕಸ್ಯಾತ್ಮಜಾ ಕುರ್ಯಾತ್  

ಯತ್ಕ್ರೋಧ ಕಲುಷೀಕೃತಾ|

ಸ|| ಸಂಸ್ಪೃಷ್ಟಾ ಪಾಣಿನಾ ಸತೀ ತತ್ ಅಗ್ನಿಶಿಖಾ ನಕುರ್ಯಾತ್ |  ಕ್ರೋಧಕಲುಷೀಕೃತಾ ಜನಕಸ್ಯ ಆತ್ಮಜಾ ಅ ಕುರ್ಯಾತ್ || 

Tilaka Tika says  - ನೈತಾವತ್ ಸೀತಾ ಶೀಲಂ ದುರ್ಬಲಂ ಇತಿ ಶಂಕಯಾ ನೇತಿ| ಯತ್ ಕೃದ್ಧಾ ಸೀತಾ ಕುರ್ಯಾತ್ ತತ್ ಸ್ಪೃಷ್ಟಾಽಗ್ನಿಶಿಖಾ ಅಪಿ ನ ಕುರ್ಯಾತ್ | ಇಯಂ ತು ಬಹ್ರ್ತುಃ ಪರಾಕ್ರಮಕೀರ್ತಯೇ ನಾದ್ಯಾಪಿ ಕೃಧ್ಯತೀತಿ ಭಾವಃ| ಅಕೃದ್ಧಯಾ ಅಪಿ ಸ್ಪರ್ಶಮಾತ್ರೇಣ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ನಾಶಸ್ತು ರಾವಣ  ತಪಸಾ ನಿವಾರಿತಾ ಇತಿ ಧ್ಯೇಯಮ್|  

Govindaraja Tika says -ತರ್ಹಿ ಸೀತಾ ಶೀಲಂ ದುರ್ಬಲಮಸ್ಮಾಕಂ ಕಿಮುಪಕರಿಷ್ಯತಿ ಇತ್ಯಾಹ - ನೇತಿ| ಸೀತಾಶೀಲಮೇವ ಬಲೀಯಸ್ತ್ವಾದುಪಕರಿಷ್ಯತಿ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಕ್ರೋಥ ಕಲುಷೀಕೃತೇತಿ ವಚನಾತ್ ಭರ್ತುಮುಖೇನ ವೈರನಿರ್ಯಾತನಂ  ವೀರ ಪತ್ನೀ ಧರ್ಮಃ| ಅನ್ಯಥಾ ಮಹಾಲಾಘವಂ ಭರ್ತುರಿತ್ಯಾದ್ಯಾಪಿ ಪಾರತನ್ತ್ರ್ಯಪಾಲನಾಯ ತಾದ್ರುಕ್ ಕ್ರೋಧಕಾರಣಾತ್ ರಾವಣೋಜೀವತೀತ್ತಿ ಗಮ್ಯತೇ| ಏತದೇವೋಽಕ್ತಂ ಪ್ರಾಕ್ - ಅಸನ್ದೇಶಾಅತ್ತು ರಾಮಸ್ಯ ತಪಶ್ಚಾನುಪಾಲನಾತ್ | ನ ತ್ವಾಂ ಕುರ್ಮಿ ದಶಗ್ರೀವ ಭಸ್ಮ ಭಸ್ಮಾರ್ಹ ತೇಜಸಾ ಇತಿ| 

||Sloka meanings||

ಸಂಸ್ಪೃಷ್ಟಾ ಪಾಣಿನಾ ಸತೀ -

 angry Sita with touch of her hand 

ತತ್ ಅಗ್ನಿಶಿಖಾ ನಕುರ್ಯಾತ್  -

that flaming fire cannot do 

ಕ್ರೋಧಕಲುಷೀಕೃತಾ  ಜನಕಸ್ಯ ಆತ್ಮಜಾ - 

enraged Sita 

ಅ ಕುರ್ಯಾತ್ did not do

||Sloka summary||

What the enraged Janaka's daughter can do even the flame of fire cannot do. She did not do, since she wanted Rama to kill Ravana.||59.04||

||Sloka 59.05,06||

ಜಾಮ್ಬವತ್ಪ್ರಮುಖಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ 

ಅನುಜ್ಞಾಸ್ಯ ಮಹಾಹರೀನ್||59.05||

ಅಸ್ಮಿನ್ನೇವಂ ಗತೇ ಕಾರ್ಯೇ 

ಭವತಾಂ ಚ ನಿವೇದಿತೇ|

ನ್ಯಾಯಂ ಸ್ಮ ಸಹವೈದೇಹ್ಯಾ

 ದ್ರಷ್ಟುಂ ತೌ ಪಾರ್ಥಿವಾತ್ಮಜೌ||59.06||

ಸ||ಭವತಾಮ್ ನಿವೇದಿತೇ ಅಸ್ಮಿನ್ ಕಾರ್ಯೇ ಏವಂ ಗತೇ ಜಾಂಬವತ್ ಪ್ರಮುಖಾನ್  ಮಹಾಹರೀನ್ ಸಮನುಜ್ಞಾಯ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಸಹ ತೌ ಪಾರ್ಥಿವಾತ್ಮಜೌ ದ್ರಷ್ಟುಂ ನ್ಯಾಯಂ ಸ್ಮ||

Rama Tika says - ಏವಮ್ ಅನೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಗತೇ ಸಿದ್ಧಿಂಪ್ರಾಪ್ತೇ ಅಸ್ಮಿನ್ ಕಾರ್ಯೇ ಭವಾನ್ ಸಮೀಪೇ ನಿವೇದಿತೇ ಸತಿಜಾಮ್ಬವತ್ ಪ್ರಮುಖಾನ್ ಕಪೀನ್ ಅನುಜ್ಞಾಪ್ಯ  ತದಾಜ್ಞಾಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಇತ್ಯರ್ಥಃ , ವೈದೇಹ್ಯಾಸಹ ಪಾರ್ಥಿವಾತ್ಮಜೌ ದ್ರಷ್ಠುಂ ನ್ಯಾಯ್ಯಂ  ಅಸ್ಮಕಂ ಇತಿ ಶೇಷಃ|

Govindaraja Tika says- ಏವಂ ಸ್ಥಿತೇ ಯುಷ್ಮತ್ ಅನುಮತ್ಯಾ ಭೃತ್ಯವಿಜಯಃ ಅಪಿ ಸ್ವಾಮಿನ್ ಏವೈತಿ  ಕೃತ್ವಾ ಸೀತಾರಾಮಪದಾವಲಮ್ಬಾತ್ ಅಹಮೇವ ರಾವಣಂ ನಿರ್ಜಿತ್ಯ ಸೀತಾಪುರಸ್ಕರೇಣೈವ ರಾಘವೋ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಇತ್ಯಾಹ|

||Sloka meanings||

ಭವತಾಮ್ ನಿವೇದಿತೇ -  

narrated  to you

ಅಸ್ಮಿನ್ ಕಾರ್ಯೇ ಏವಂ ಗತೇ -

 all that which has happened 

ಜಾಂಬವತ್ ಪ್ರಮುಖಾನ್  - 

Jambavan and others 

ಮಹಾಹರೀನ್ ಸಮನುಜ್ಞಾಯ - 

with the permission of all great Vanaras

ವೈದೇಹ್ಯಾ ಸಹ - along with Sita

 ತೌ ಪಾರ್ಥಿವಾತ್ಮಜೌ ದ್ರಷ್ಟುಂ ನ್ಯಾಯಂ - s

seeing the King of all Rama is appropriate

ಆ ರಾಮುನಿ ಚೂಡುಟ ನ್ಯಾಯಮು

||Sloka summary||

"I have narrated what all has been completed. With the permission of Jambavan and others, it is better to see the king's sons ( Rama and Lakshmana)  along with Sita."||59.05,06||

The same point was made in Rama Tika  as also other commentaries.

||Sloka 59.07||

ಅಹಮೇಕೋಪಿ ಪರ್ಯಾಪ್ತಃ ಸರಾಕ್ಷಸಗಣಾಂ ಪುರೀ|

ತಾಂ ಲಂಕಾಂ ತರಸಾ ಹನ್ತುಂ ರಾವಣಂ ಚ ಮಹಾಬಲಮ್||59.07||

ಸ|| ಅಹ ಏಕಃ ಅಪಿ ಸರಾಕ್ಷಸಗಣಾಂ ತಾಂ ಲಂಕಾಪುರೀಂ ಮಹಾಬಲಂ ರಾವಣಂ ಚ ತರಸಾ ಹನ್ತುಂ ಪರ್ಯಾಪ್ತಃ||

||Sloka meanings||

ಅಹ ಏಕಃ ಅಪಿ ಪರ್ಯಾಪ್ತಃ  -

 I alone am enough 

ಸರಾಕ್ಷಸಗಣಾಂ ತಾಂ ಲಂಕಾಪುರೀಂ - 

city of Lanka along with all Rakshasas

ಮಹಾಬಲಂ ರಾವಣಂ ಚ - 

powerful Ravana too

ತರಸಾ ಹನ್ತುಂ - kill quickly

||Sloka summary||

"I am alone  enough  to  destroy the city of Lanka , the great army , the Rakshasa warriors and even Ravana." ||59.07||

||Sloka 59.08||

ಕಿಂ ಪುನಸ್ಸಹಿತೋ ವೀರೈರ್ಬಲವದ್ಭಿಃ ಕೃತಾತ್ಮಭಿಃ|

ಕೃತಾಸ್ತ್ರೈಃ  ಪ್ಲವಗೈಃ ಶೂರೈಃ ಭವದ್ಭಿರ್ವಿಜಯೈಷಿಭಿಃ||59.08||

ಸ|| ಬಲವದ್ಭಿಃ ಕೃತಾತ್ಮಭಿಃ ಕೃತಾಸ್ತ್ರೈಃ ಶೂರೈಃ ವಿಜಯೈಷಿಭಿಃ ಪ್ಲವಗೈಃ ಭವದ್ಭಿಃ ಸಹಿತಃ ಕಿಂ ಪುನಃ || 

||Sloka meanings||

ಬಲವದ್ಭಿಃ ಕೃತಾತ್ಮಭಿಃ - 

strong wise accomplished

ಕೃತಾಸ್ತ್ರೈಃ ಶೂರೈಃ - 

warriors who know the usage of all arms 

ವಿಜಯೈಷಿಭಿಃ ಪ್ಲವಗೈಃ - who desire victory   

ಪ್ಲವಗೈಃ ಭವದ್ಭಿಃ ಸಹಿತಃ -

 all of you Vanaras 

ಕಿಂ ಪುನಃ - 

what to speak of 

||Sloka summary||

" What to speak of doing so with all of you who are strong wise accomplished heroic ones desiring victory." ||59.08||

||Sloka 59.09||

ಅಹಂ ತು ರಾವಣಂ ಯುದ್ಧೇ ಸಸೈನ್ಯಂ ಸಪುರಸ್ಸರಮ್|

ಸಹಪುತ್ತ್ರಂ ವಧಿಷ್ಯಾಮಿ ಸಹೋದರಯುತಂ ಯುಧಿ||59.09||

ಸ|| ಅಹಂ ತು ಯುದ್ಧೇ ಸಸೈನ್ಯಂ ಸಪುರಸ್ಸರಂ ಸಹಪುತ್ತ್ರಂ ಸಹೋದರಯುತಂ ರಾವಣಂ ವಧಿಷ್ಯಾಮಿ ||

||Sloka meanings||

ಅಹಂ  - I alone can 

ಸಸೈನ್ಯಂ ಸಪುರಸ್ಸರಂ ಸಹಪುತ್ತ್ರಂ - 

along with his army, his sons, along with the city of Lanka

 ಸಹೋದರಯುತಂ ರಾವಣಂ ಯುದ್ಧೇ  ವಧಿಷ್ಯಾಮಿ - 

kill Ravana long with his brothers and followers  in the battle 

||Sloka summary||

"I can kill Ravana along with his army , his sons, his brothers and his followers."||59.09||

||Sloka 59.10||

ಬ್ರಾಹ್ಮಮೈನ್ದ್ರಂ  ಚ ರೌದ್ರಂ ಚ

 ವಾಯುವ್ಯಂ ವಾರುಣಂ ತಥಾ|

ಯದಿ ಶಕ್ರಜಿತೋಽಸ್ತ್ರಾಣಿ 

ದುರ್ನಿರೀಕ್ಷಾಣಿ ಸಂಯುಗೇ||59.10||

ತಾನ್ಯಹಂ ವಿಧಮಿಷ್ಯಾಮಿ

 ಹನಿಷ್ಯಾಮಿ ಚ ರಾಕ್ಷಸಾನ್|

ಸ|| ಬ್ರಹ್ಮಂ ಇನ್ದ್ರಂ ಚ ರೌದ್ರಂ ಚ ವಾಯವ್ಯಂ ತಥಾವಾರುಣಂ ಶಕ್ರಜಿತಃ ಅಸ್ತ್ರಾಣಿ ದುರ್ನಿರೀಕ್ಷಾಣಿ ಯದಿ ತಾನಿ ಸಂಯುಗೇ ವಧಿಷ್ಯಾಮಿ ರಾಕ್ಷಸಾನ್  ಹನಿಷ್ಯಾಮಿ ಚ||

||Sloka meanings||

ಬ್ರಹ್ಮಂ ಇನ್ದ್ರಂ ಚ ರೌದ್ರಂ ಚ - 

of Brahma, Indra and Rudra also 

ವಾಯವ್ಯಂ ತಥಾವಾರುಣಂ - 

Vayu as also Varuna 

ಯದಿ ಶಕ್ರಜಿತಃ  - if Indrajit 

ತಾನಿ ದುರ್ನಿರೀಕ್ಷಾಣಿ ಅಸ್ತ್ರಾಣಿ ಸಂಯುಗೇ  - 

use these  weapons which are difficult to see 

ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ವಧಿಷ್ಯಾಮಿ ಹನಿಷ್ಯಾಮಿ ಚ - 

can kill and destroy the Rakshasas 

||Sloka summary||

"Even if the weapons of Brahma, Indra ,Rudra, Vayu , Varuna  which are difficult to see  are used by Indrajit, I can kill and destroy them in a war."||59.10||

||Sloka 59.11,12||

ಭವತಾಮಭ್ಯನುಜ್ಞಾತೋ ವಿಕ್ರಮೋ ಮೇ ರುಣದ್ಧಿತಮ್||59.11||

ಮಯಾಽತುಲಾ ವಿಸೃಷ್ಟಾ ಹಿ ಶೈಲವೃಷ್ಟಿರ್ನಿರನ್ತರಾ|

ದೇವಾನಪಿ ರಣೇ ಹನ್ಯಾತ್ ಕಿಂ ಪುನಃ ತಾನ್ ನಿಶಾಚರಾನ್||59.12||

ಸ|| ಭವತಾಮ್ ಅಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಃ ಮೇ ವಿಕ್ರಮಃ ತಂ ರುಣಾದ್ಧಿ| ಮಯಾ ವಿಸೃಷ್ಟಾ ಅತುಲಾ ನಿರನ್ತರಾ ಶೈಲವೃಷ್ಟಿಃ ರಣೇ ದೇವಾನ್ ಅಪಿ ಹನ್ಯಾತ್ | ತಾನ್ ನಿಶಾಚರಾನ್ ಕಿಂ ಪುನಃ||

Govindaraja says - ಅಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಃ  ಅಭ್ಯನುಜ್ಞಾನಾತ್  ಮೇ ವಿಕ್ರಮಃ ತಂ ರಾವಣಮ್ ರುಣದ್ಧಿ ಹನ್ತೀತ್ಯರ್ಥಃ|

||Sloka meanings||

ಭವತಾಮ್ ಅಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಃ - 

if you permit me

ಮೇ ವಿಕ್ರಮಃ ತಂ ರುಣಾದ್ಧಿ -

 I will capture him with my valor

ಮಯಾ - by me 

ಅತುಲಾ ನಿರನ್ತರಾ ವಿಸೃಷ್ಟಾ ಶೈಲವೃಷ್ಟಿಃ - 

with ceaseless matchless shower of rocks

ರಣೇ ದೇವಾನ್ ಅಪಿ ಹನ್ಯಾತ್ - 

even the Devas will die

ತಾನ್ ನಿಶಾಚರಾನ್ ಕಿಂ ಪುನಃ -  

what to speak of the night creatures?

||Sloka summary||

"If you permit me,   I will shatter them with my valor. With ceaseless matchless shower of rocks in a war even the Devas will die, what to speak of the night creatures." ||59.11,12||

Hanuma now goes on to say that all others also have the capability to defeat Ravana.

||Sloka 59.13||

ಸಾಗರೋಽಪ್ಯತಿಯಾದ್ವೇಲಾಂ ಮನ್ದರಃ ಪ್ರಚಲೇದಪಿ|

ನ ಜಾಮ್ಬವನ್ತಂ ಸಮರೇ ಕಮ್ಪಯೇ ದರಿವಾಹಿನೀ||59.13||

ಸ|| ಸಾಗರಂ ವೇಲಾಂ ಅತಿಯಾದಪಿ ಮನ್ದರಃ ಪ್ರಚಲೇದಪಿ ಸಮರೇ ಅರಿವಾಹಿನಿ ಜಾಮ್ಬವತಂ ನ ಕಮ್ಪಯೇತ್ ||

Tilaka Tika says - ಇದಾನೀಂ ಸರ್ವೇಽಪಿ ಭವನ್ತಃ ತತ್ ವಧೇ ಸಮರ್ಥಾ ಇತ್ಯಾಹ  ಸಾಗರೋಽಪಿ ಇತ್ಯಾದಿ||

||Sloka meanings||

ಸಾಗರಂ ವೇಲಾಂ ಅತಿಯಾದಪಿ - 

ocean may exceed its limits

ಮನ್ದರಃ ಪ್ರಚಲೇದಪಿ - 

mount Mandara may be shaken

ಸಮರೇ ಅರಿವಾಹಿನಿ - 

the enemy armies in the battle 

ಜಾಮ್ಬವತಂ ನ ಕಮ್ಪಯೇತ್ - 

Jambavan cannot be shaken

||Sloka summary||

"The ocean may exceed its limits, the mount Mandara may be shaken but Jambavan cannot be shaken in a war." ||59.13||

||Sloka 59.14||

ಸರ್ವರಾಕ್ಷಸ ಸಂಘಾನಾಂ ರಾಕ್ಷಸಾ ಯೇ ಚ ಪೂರ್ವಕಾ|

ಅಲಮೇಕೋ ವಿನಾಶಾಯ ವೀರೋ ವಾಲಿಸುತಃ ಕಪಿಃ||59.14||

ಸ|| ವೀರಃ ವಾಲಿಸುತಃ ಕಪಿಃ ಏಕಃ ಸರ್ವರಾಕ್ಷಸಂಘಾನಾಂ ಪೂರ್ವಕಾಃ ಯೇ ವಿನಾಶಾಯ ಅಲಮ್||

Tilaka Tika says - ಯೇ ಚ ಪೂರ್ವಜಾ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ತೇಷಾಂ ನಾಶಾಯೈ ಏಕೋಪಿ ಸಮರ್ಥಃ ಇತಿ ಅನ್ವಯಃ||

||Sloka meanings||

ವೀರಃ ವಾಲಿಸುತಃ ಕಪಿಃ ಏಕಃ - 

heroic son of Vali alone

ಯೇ ವಿನಾಶಾಯ ಅಲಮ್ - 

alone is enough to destroy

ಸರ್ವರಾಕ್ಷಸಂಘಾನಾಂ ಪೂರ್ವಕಾಃ -

 all the Rakshasas led by him ( Ravana) 

||Sloka summary||

"The heroic son of Vali alone is enough to destroy all the Rakshasas led by him ( Ravana)." ||59.14||

||Sloka 59.15||

ಪನಸ ಸ್ಯೋರುವೇಗೇನ ನೀಲಸ್ಯ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ|

ಮನ್ದರೋಽಪ್ಯವಸೀರ್ಯೇತ ಕಿಂ ಪುನರ್ಯುಧಿ ರಾಕ್ಷಸಾಃ||59.15||

ಸ|| ಪನಸಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ನೀಲಸ್ಯ ಊರುವೇಗೇನ ಮನ್ದರೋ ಅಪಿ ಅವಶೀರ್ಯತೇ | ಯುಧಿ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಕಿಮ್ ಪುನಃ|| 

||Sloka meanings||

ಪನಸಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ನೀಲಸ್ಯ - 

of great soul Panasa as well as Nila 

ಊರುವೇಗೇನ ಮನ್ದರೋ ಅಪಿ ಅವಶೀರ್ಯತೇ - 

speed of the thighs shatters the mount Mandara,

ಯುಧಿ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಕಿಮ್ ಪುನಃ - 

what to speak of the Rakshasas in a war?

||Sloka summary||

"The speed of the thighs of the great soul Panasa as well as Nila shatters the mount Mandara, what to speak of the Rakshasas in a war." ||59.15||

||Sloka 59.16||

ಸ ದೇವಾಸುರ ಯಕ್ಷೇಷು ಗನ್ಧರ್ವೋರಗ ಪಕ್ಷಿಸು|

ಮೈನ್ದಸ್ಯ ಪ್ರತಿಯೋದ್ಧಾರಂ ಶಂಸತ ದ್ವಿವಿದಸ್ಯ ವಾ||59.16||

ಸ|| ಸದೇವಾಸುರ ಯಕ್ಷೇಷು ಗನ್ಧರ್ವೋರಗಪಕ್ಷಿಷು ಮೈನ್ದಸ್ಯ ದ್ವಿವಿದಸ್ಯ ಪ್ರತಿಯೋದ್ಧಾರಂ ಶಂಸತ||

||Sloka meanings||

ಸದೇವಾಸುರ ಯಕ್ಷೇಷು - 

among Devas, Asuras, Yakshas

ಗನ್ಧರ್ವೋರಗಪಕ್ಷಿಷು - 

Gandharvas, Uragas 

ಮೈನ್ದಸ್ಯ ದ್ವಿವಿದಸ್ಯ ಪ್ರತಿಯೋದ್ಧಾರಂ-  

face off against of Mainda and Dvivida

 ಶಂಸತ - tell me

||Sloka summary||

"Tell me who among Devas, Asuras, Yakshas, Gandharvas, Uragas and Pakshis can battle  Mainda and Dvivida."||59.16||

||Sloka 59.17||

ಅಶ್ವಿಪುತ್ರೌ ಮಹಾಭಾಗೌ ವೇತೌ ಪ್ಲವಗಸತ್ತಮೌ|

ಏತಯೋಃ ಪ್ರತಿಯೋದ್ಧಾರಂ ನ ಪಶ್ಯಾಮಿ ರಣಾಜಿರೇ ||59.17||

ಸ|| ಅಶ್ವಿಪುತ್ರೌ ಏತೌ ಮಹಾಭಾಗೌ ಪ್ಲವಗಸತ್ತಮೌ ರಣಾಜಿರೇ ಏತಯೋಃ ಪ್ರತಿಯೋದ್ಧಾರಂ ನ ಪಶ್ಯಾಮಿ ||

||Sloka meanings||

ಅಶ್ವಿಪುತ್ರೌ ಏತೌ ಮಹಾಭಾಗೌ ಪ್ಲವಗಸತ್ತಮೌ -

 these two sons of Ashwini are outstanding , foremost among flyers

ರಣಾಜಿರೇ ಏತಯೋಃ ಪ್ರತಿಯೋದ್ಧಾರಂ - 

one who can face them in a battle

ನ ಪಶ್ಯಾಮಿ -  ’

I do not see

||Sloka summary||

"These two sons of Ashwini are outstanding , foremost among fighters. I do not see any one who can face them in a battle." ||59.17|| 

||Sloka 59.18||

ಪಿತಾಮಹವರೋತ್ಸೇಕಾತ್ ಪರಮಂ ದರ್ಪಮಾಸ್ಥಿತೌ|

ಅಮೃತಪ್ರಾಶನಾ ವೇತೌ ಸರ್ವವಾನರ ಸತ್ತಮೌ||59.18||

ಸ||  ಪಿತಾಮಹವರೋತ್ಸೇಕಾತ್  ಪರಮಂ ದರ್ಪಂ ಆಸ್ಥಿತೌ ಏತೌ ಸರ್ವ ವಾನರಸತ್ತಮೌ ಅಮೃತಪಾಶನಾ ||

||Sloka meanings||

ಪಿತಾಮಹವರೋತ್ಸೇಕಾತ್  -

 with boon given by the creator

ಪರಮಂ ದರ್ಪಂ ಆಸ್ಥಿತೌ - 

being very proud 

ಏತೌ ಸರ್ವ ವಾನರಸತ್ತಮೌ - 

these two foremost among Vanaras 

ಅಮೃತಪಾಶನೌ - 

consumed the nectar of immortality

||Sloka summary||

"With boon given by the creator, being very proud these two foremost among Vanaras consumed the nectar of immortality." ||59.18|| 

||Sloka 59.19||

ಅಶ್ವಿನೋರ್ಮಾನನಾರ್ಥಂ ಹಿ ಸರ್ವಲೋಕಪಿತಾಮಹಃ|

ಸರ್ವಾವಧ್ಯತ್ವಮತುಲಂ ಅನಯೋರ್ದತ್ತವಾನ್ಪುರಾ||59.19||

ಸ|| ಪುರಾ ಸರ್ವಲೋಕಪಿತಾಮಹಃ ಅಶ್ವಿನೋಃ  ಮಾನಾರ್ಥಂ ಅನಯೋಃ ಅತುಲಂ ಸರ್ವ ಅವಧ್ವತ್ವಂ ದತ್ತವಾನ್ ||

||Sloka meanings||

ಪುರಾ ಸರ್ವಲೋಕಪಿತಾಮಹಃ - 

earlier the grand sire of all worlds

ಅಶ್ವಿನೋಃ  ಮಾನಾರ್ಥಂ - 

to honor  the two Aswins 

ಅನಯೋಃ ಅತುಲಂ ಸರ್ವ ಅವಧ್ವತ್ವಂ-

 immeasurable invulnerability 

ದತ್ತವಾನ್ - given

||Sloka summary||

Earlier the grand sire of all worlds has given Asvini's progeny immeasurable invulnerability to honor them ." ||59.19|| 

||Sloka 59.20||

ವರೋತ್ಸೇಕೇನ ಮತ್ತೌ ಚ ಪ್ರಮಥ್ಯ ಮಹತೀಮ್ ಚಮೂಮ್|

ಸುರಾಣಾಮಮೃತಂ ವೀರೌ ಪೀತವನ್ತೌ ಪ್ಲವಂಗಮೌ||59.20||

ಸ||  ವರೋತ್ಸೇಕೇನ ಮತ್ತೌ ಚ ವೀರೌ ಪ್ಲವಂಗಮೌ ಸುರಾಣಾಂ ಮಹತೀಂ ಚಮೂಂ ಪ್ರಮಥ್ಯ ಅಮೃತಂ ಪೀತವನ್ತೌ || 

||Sloka meanings||

ವರೋತ್ಸೇಕೇನ ಮತ್ತೌ ಚ - 

proud with those boons

ವೀರೌ ಪ್ಲವಂಗಮೌ - the two best of Vanaras

ಸುರಾಣಾಂ ಮಹತೀಂ ಚಮೂಂ ಪ್ರಮಥ್ಯ - 

having defeated vast armies of Suras 

ಅಮೃತಂ ಪೀತವನ್ತೌ- 

consumed nectar of immortality  

||Sloka summary||

" Armed with the boons, the heroic Vanaras, having defeated  vast armies of Suras, consumed nectar of immortality. " ||59.20||

||Sloka 59.21||

ಏತಾವೇವ ಹಿ ಸಂಕ್ರುದ್ಧೌ ಸವಾಜಿರಥಕುಂಜರಾಮ್|

ಲಂಕಾಂ ನಾಶಯಿತುಂ ಶಕ್ತಾ ಸರ್ವೇ ತಿಷ್ಠನ್ತು ವಾನರಾಃ||59.21||

ಸ|| ಸಂಕೃದ್ಧೌ ಏತಾವೇವ ಸವಾಜಿರಥಕುಂಜರಾಂ ಲಂಕಾಂ ನಾಸಯಿತುಂ ಶಕ್ತೌ | ಸರ್ವೇ ವಾನರಾಃ ತಿಷ್ಟನ್ತು||

||Sloka meanings||

ಸಂಕೃದ್ಧೌ ಏತಾವೇವ -

 If these two become angry 

ಸವಾಜಿರಥಕುಂಜರಾಂ ಲಂಕಾಂ - 

Lanka along with all the elephants, horses and chariots.

ನಾಶಯಿತುಂ ಶಕ್ತೌ  - 

have the capability to destroy 

ಸರ್ವೇ ವಾನರಾಃ ತಿಷ್ಟನ್ತು -

 all the Vanaras can stay.

||Sloka summary||

" If these two become angry they can destroy Lanka along with all the elephants’ horses and chariots. All the Vanaras can stay."||59.21||

||Sloka 59.22||

 ಮಯೈವ ನಿಹತಾ ಲಂಕಾ ದಗ್ಧಾ ಭಸ್ಮೀಕೃತಾ ಪುನಃ|

ರಾಜಮಾರ್ಗೇಷು ಸರ್ವತ್ರ ನಾಮ ವಿಶ್ರಾವಿತಂ ಮಯಾ||59.22||

ಸ|| ಲಂಕಾ ಮಯೈವ ನಿಹತಾ ಪುನಃ ಭಸ್ಮೀಕೃತಾ ರಾಜಮಾರ್ಗೇಷು ಸರ್ವತ್ರ ಮಯಾ ನಾಮ ವಿಶ್ರಾವಿತಂ ||

||Sloka meanings||

ಲಂಕಾ ಮಯೈವ ನಿಹತಾ -

 Lanka has been destroyed by me 

ಪುನಃ ಭಸ್ಮೀಕೃತಾ - 

again burned down to ashes 

ರಾಜಮಾರ್ಗೇಷು ಸರ್ವತ್ರ -

 all over the Royal paths 

ಮಯಾ ನಾಮ ವಿಶ್ರಾವಿತಂ-

 my name has been made known 

||Sloka summary||

"I have destroyed and burnt Lanka and made my name known all over the royal paths."  ||59.22||

||Sloka 59.23||

ಜಯತ್ಯತಿ ಬಲೋ ರಾಮೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯ ಮಹಾಬಲಃ|

ರಾಜಾ ಜಯತಿ ಸುಗ್ರೀವೋ ರಾಘವೇಣಾಧಿಪಾಲಿತಃ||59.23||

ಸ|| ಅತಿಬಲಃ ರಾಮಃ ಜಯತಿ| ಮಹಾಬಲಃ ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ಚ| ರಾಘವೇಣ ಅಭಿಪಾಲಿತಃ ರಾಜಾ ಸುಗ್ರೀವಃ ಜಯತಿ | 

||Sloka meanings||

ಅತಿಬಲಃ ರಾಮಃ ಜಯತಿ - 

Victory to mighty Rama 

ಮಹಾಬಲಃ ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ಚ - 

Mighty Lakshmana too

ರಾಘವೇಣ ಅಭಿಪಾಲಿತಃ -

 ruled by Raghava

ರಾಜಾ ಸುಗ್ರೀವಃ ಜಯತಿ -

 victory to King Sugriva 

||Sloka summary||

 "I announced that mighty Rama will triumph. So will mighty Lakshmana. Victory to King Sugriva, who is protected by Raghava  ||59.23||

||Sloka 59.24||

ಅಹಂ ಕೋಸಲರಾಜಸ್ಯ ದಾಸಃ ಪವನಸಂಭವಃ|

ಹನುಮಾನಿತಿ  ಸರ್ವತ್ರ ನಾಮ ವಿಶ್ರಾವಿತಂ ಮಯಾ||59.24||

ಸ|| ಅಹಂ ಪವನಸಂಭವಃ  ಹನುಮಾನ್ ನಾಮ ಅಹಂ ಕೋಸಲರಾಜಸ್ಯ ದಾಸಃ| ಇತಿ ಮಯಾ ವಿಶ್ರಾವಿತಮ್||

||Sloka meanings||

ಅಹಂ ಪವನಸಂಭವಃ  ಹನುಮಾನ್ ನಾಮ - 

I am son of wind god, named Hanuman 

ಕೋಸಲರಾಜಸ್ಯ ದಾಸಃ - 

servant of king of Kosala 

ಇತಿ ವಿಶ್ರಾವಿತಮ್ - 

announced thus 

||Sloka summary||

"Thus announced. 'I am son of wind god and a servant of Rama. My name is Hanuman'." ||59.24|| 

||Sloka 59.25,26||

ಅಶೋಕವನಿಕಾ ಮಧ್ಯೇ ರಾವಣಸ್ಯ ದುರಾತ್ಮನಃ|

ಅಧಸ್ತಾಚ್ಛಿಂಶುಪಾವೃಕ್ಷೇ ಸಾಧ್ವೀ ಕರುಣಮಾಸ್ಥಿತಾ||59.25||

ರಾಕ್ಷಸೀಭಿ ಪರಿವೃತಾ ಶೋಕಸನ್ತಾಪಕರ್ಶಿತಾ|

ಮೇಘಲೇಖಾಪರಿವೃತಾ ಚನ್ದ್ರಲೇಖೇವ ನಿಷ್ಪ್ರಭಾ||59.26||

ಅಚಿನ್ತಯನ್ತೀ ವೈದೇಹೀ ರಾವಣಂ ಬಲದರ್ಪಿತಮ್|

ಸ|| ದುರಾತ್ಮನಃ ರಾವಣಸ್ಯ ಅಶೋಕವನಿಕಾಮಧ್ಯೇ ಶಿಂಶುಪಾವೃಕ್ಷೇ ಅಧಸ್ತಾತ್ ಸಾಧ್ವೀ ರಾಕ್ಷಸೀಭಿಃ ಪರಿವೃತಾ ಶೋಕಸಂತಾಪ ಕರ್ಶಿತಾ ಮೇಘಲೇಖಾಪರಿವೃತಾ ಚಂದ್ರ ಲೇಖಂ ಇವ ನಿಷ್ಪ್ರಭಾ ಬಲದರ್ಪಿತಂ ರಾವಣಂ ಅಚಿನ್ತಯನ್ತೀ ವೈದೇಹೀ ಕರುಣಂ ಆಸ್ಥಿತಾ||

Rama TIka says - ಅಶೋಕೇತಿ| ರಾಕ್ಷಸೀಭಿಃ ಪರಿವೃತಾ ಅತಏವ ಮೇಘರೇಖಯಾ ಪರಿವೃತಯಾ ಅಛ್ಛಾದಿತಾ ಚನ್ದ್ರರೇಖೇವ ನಿಷ್ಪ್ರಭಾ ರಾವಣಂ ಅಚಿನ್ತಯನ್ತೀಮ್ ಅಗಣಯನ್ತೀಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ರಾಮಂ ಅನುರಕ್ತಾ  ಅತಏವ ಪುರನ್ದರೇ ಪೌಲೋಮಿವ ರಾಮೇಣ ರಾಮಾತಿ ಸ್ಮರಣೇನ ಯುಕ್ತೇನ ಶೇಷಃ ಅತಏವ ಅನನ್ಯ ಚಿನ್ತಾ   ರಾಕ್ಷಸೀ ಮಧ್ಯೇ ಮುರ್ಮುಹುಃ ತರ್ಜಮಾನಾ ಪ್ರಮದಾನಾಂ ಅವನಮತಿರಕ್ಷಾ ಯಸ್ಮಿನ್  ಪುರುಷಾಗಮ್ಯೇ ಇತ್ಯರ್ಥಃ , ರಾವಣಸ್ಯ ಅಶೋಕವನಿಕಾ ಮಧ್ಯೇ ಶಿಂಶುಪಾಮೂಲೇ ಅಧಸ್ತಾತ್ ನಿಮ್ನದೇಶೇ ರಾಕ್ಷಸೀಭಿಃ ಅವಷ್ಟಭ್ಯಾ ನಿರುದ್ಧಾ  ಜಾನಕೀ ಮಯಾದೃಷ್ಟಾ||

||Sloka meanings||

ದುರಾತ್ಮನಃ ರಾವಣಸ್ಯ - 

of the evil minded Ravana,

ಅಶೋಕವನಿಕಾಮಧ್ಯೇ ಶಿಂಶುಪಾವೃಕ್ಷೇ ಅಧಸ್ತಾತ್ - 

under the Simsupa tree, in the middle of the Ashoka grove

ರಾಕ್ಷಸೀಭಿಃ ಪರಿವೃತಾ - 

surrounded by Rakshasa women

ಶೋಕಸಂತಾಪ ಕರ್ಶಿತಾ - 

tormented by tears of sorrow

ಮೇಘಲೇಖಾಪರಿವೃತಾ ಚಂದ್ರ ಲೇಖಂ ಇವ ನಿಷ್ಪ್ರಭಾ - 

without brightness looking like moon rays veiled by clouds,

ಬಲದರ್ಪಿತಂ ರಾವಣಂ ಅಚಿನ್ತಯನ್ತೀ - 

not caring for the vain glory of Ravana

ಸಾಧ್ವೀ ವೈದೇಹೀ ಕರುಣಂ ಆಸ್ಥಿತಾ - 

pious lady Vaidehi is in piteous state.

||Sloka summary||

In the middle of the Ashoka grove of the evil minded Ravana, under the Simsupa tree , the pious lady surrounded by Rakshasa women, tormented by sorrow, without brightness looking like moon rays veiled by clouds, not caring for the glory of Ravana . is brooding over Rama only.||59.25,26||

||Sloka 59.27,28||

ಪತಿವ್ರತಾ ಚ ಸುಶ್ರೋಣೀ ಅವಷ್ಟಬ್ಧಾ ಚ ಜಾನಕೀ||59.27||

ಅನುರಕ್ತಾ ಹಿ ವೈದೇಹೀ ರಾಮಂ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ಶುಭಾ|

ಅನನ್ಯಚಿತ್ತಾ ರಾಮೇ ಚ ಪೌಲೋಮೀವ ಪುರನ್ದರೇ||59.28||

ಸ|| ಪತಿವ್ರತಾ ಸುಶ್ರೋಣೀ ಜಾನಕೀ ಅವಷ್ಟಬ್ಧಾ ಶುಭಾ ವೈದೇಹೀ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ರಾಮಂ ಅನುರಕ್ತಾ ಪುರನ್ದರೇ ಪೌಲೋಮಿ ಇವ ರಾಮೇ ಅನನ್ಯಚಿತ್ತಾ (ಅಸ್ತಿ)||

Govindaraja Tika says - ಪತಿವ್ರತಾ ಚೇತ್ಯಾದಿ| ಪೌಲೋಮಿವ ಪುರನ್ದರ ಇತಿ ನಹುಷನಿರ್ಬನ್ಧ ಇತಿ ಭಾವಃ|  - like Poulomi, imprisoned by Nahusha, thinking about Purandara  is the  implication;  

||Sloka meanings||

ಪತಿವ್ರತಾ ಸುಶ್ರೋಣೀ ಜಾನಕೀ - 

chaste woman of beautiful hips, Janaki

ಅವಷ್ಟಬ್ಧಾ ಶುಭಾ ವೈದೇಹೀ - 

though bound, auspicious Vaidehi 

ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ರಾಮಂ ಅನುರಕ್ತಾ - 

wholly devoted to Rama only

ಪುರನ್ದರೇ ಪೌಲೋಮಿ ಇವ -

like Poulomi devoted to Indra

ರಾಮೇ ಅನನ್ಯಚಿತ್ತಾ (ಅಸ್ತಿ) -

 always thinking of Rama only 

||Sloka summary||

"The chaste woman of beautiful hips, Janaki though bound is wholly devoted to Rama only, like Poulomi is devoted to Indra. She is always thinking of Rama only " ||59.27,28||

||Sloka 59.29||

ತದೇಕವಾಸಃ ಸಂವೀತಾ ರಜೋಧ್ವಸ್ತಾ ತಥೈವ ಚ|

ಶೋಕಸನ್ತಾಪ ದೀನಾಂಗೀ ಸೀತಾ ಭರ್ತೃಹಿತೇ ರತಾ||59.29||

ಸ|| ತದೇಕವಾಸಸಂವೀತಾ ರಜೊಧ್ವಸ್ಥಾ ಶೋಕಸಂತಾಪದೀನಾಂಗೀ ತಥೈವ ಚ ಸೀತಾ ಭರ್ತೃಹಿತೇ ರತಾ ||

||Sloka meanings||

ತದೇಕವಾಸಸಂವೀತಾ ರಜೊಧ್ವಸ್ಥಾ - 

Wearing a single piece of  cloth, covered with dust

ಶೋಕಸಂತಾಪದೀನಾಂಗೀ - 

very sorrowful and piteous,

ತಥೈವ ಚ  ಸೀತಾ ಭರ್ತೃಹಿತೇ ರತಾ -

 Sita is desirous of the welfare of her husband only.

||Sloka summary||

"Wearing a single piece of  cloth, filled with dust, very sorrowful and piteous, Sita is desirous of only the welfare of her husband. " ||59.29|| 

||Sloka 59.30,31||

ಸಾ ಮಯಾ ರಾಕ್ಷಸೀ ಮಧ್ಯೇ ತರ್ಜ್ಯಮಾನಾ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ|

ರಾಕ್ಷಸೀಭಿರ್ವಿರೂಪಾಭಿಃ ದೃಷ್ಟಾ ಹಿ ಪ್ರಮದಾವನೇ||59.30||

ಏಕವೇಣೀಧರಾ ದೀನಾ ಭರ್ತೃಚಿನ್ತಾಪರಾಯಣಾ|

ಅಥಶ್ಶಯಾ ವಿವರ್ಣಾಂಗೀ ಪದ್ಮಿನೀವ ಹಿಮಾಗಮೇ||59.31||

ರಾವಣಾದ್ವಿನಿವೃತ್ತಾರ್ಥಾ ಮರ್ತವ್ಯಕೃತ ನಿಶ್ಚಯಾ|

ಸ|| ವಿರೂಪಾಭಿಃ ರಾಕ್ಷಸೀಭಿಃ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ತರ್ಜ್ಯಮಾನಾ ,ದೀನಾ ಭರ್ತೃಚಿನ್ತಾಪರಾಯಣಾ ಅಥಃ ಶಯ್ಯಾ , ಹಿಮಾಗಮೇ ಪದ್ಮಿನೀಮಿವ ವಿವರ್ಣಾಂಗೀ, ರಾವಣಾತ್ ವಿನಿವೃತ್ತಾರ್ಥಾ, ಮರ್ತವ್ಯಕೃತನಿಶ್ಚಯಾ ಸಾ ಮಯಾ ರಾಕ್ಷಸೀಮಧ್ಯೇ ಪ್ರಮದಾವನೇ ದೃಷ್ಟಾ||

||Sloka meanings||

ವಿರೂಪಾಭಿಃ ರಾಕ್ಷಸೀಭಿಃ -

 by ugly looking Rakshasis

ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ತರ್ಜ್ಯಮಾನಾ - 

again and again being threatened 

ದೀನಾ ಭರ್ತೃಚಿನ್ತಾಪರಾಯಣಾ - 

piteous and always thinking of her husband 

ಅಥಃ ಶಯ್ಯಾ - sleeping on the ground

ಹಿಮಾಗಮೇ ಪದ್ಮಿನೀಮಿವ ವಿವರ್ಣಾಂಗೀ - 

without luster like the  lotus on the onset of winter

ರಾವಣಾತ್ ವಿನಿವೃತ್ತಾರ್ಥಾ -

turned away from Ravana

ಮರ್ತವ್ಯಕೃತನಿಶ್ಚಯಾ - 

set on giving up her life 

ಸಾ ಮಯಾ ರಾಕ್ಷಸೀಮಧ್ಯೇ ಪ್ರಮದಾವನೇ ದೃಷ್ಟಾ -  

in the pleasure garden in the middle of Rakshasa women, she was seen 

||Sloka summary||

"Thus Sita,  who is again and again threatened by ugly looking Rakshasis, who is piteous and always thinking of her husband , who is sleeping on the ground, who is without luster like the  lotus on the onset of winter , who has turned away from Ravana, who is set on giving up her life, who is in the pleasure garden in the middle of Rakshasa women, is seen by me."||59.30,31||

 

||Sloka 59.32,33||

ಕಥಂಚಿನ್ ಮೃಗಶಾಬಾಕ್ಷೀ ವಿಶ್ವಾಸ ಮುಪಪಾದಿತಾ||59.32||

ತತಃ ಸಂಭಾಷಿತಾ ಚೈವ ಸರ್ವಮರ್ಥಂ ಚ ದರ್ಶಿತಾ|

ರಾಮಸುಗ್ರೀವ ಸಖ್ಯಂ ಚ ಶ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರೀತಿಮುಪಾಗತಾ||59.33||

ಸ||ಮೃಗಶಾಬಾಕ್ಷೀ ಕಥಂಚಿತ್ ಉಪಪಾದಿತಾ ತತಃ ಸಂಭಾಷಿತಾ ಸರ್ವಂ ಅರ್ಥಂ ಚ ದರ್ಶಿತಾ ರಾಮಸುಗ್ರೀವಸಖ್ಯಂ ಚ ಶ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರೀತಿಂ ಉಪಾಗತಾ||

Tilaka Tika says - ಕಥಂಚಿದಾದೌ ತೂಷ್ಣೀಂ ರಾಮಕಥಾ ಪ್ರಸ್ತಾವೇನ ಸರ್ವಮರ್ಥಂ ರಾಮಸುಗ್ರೀವ ವೃತ್ತಾಂತಮ್||

Rama Tika says - ಸಂಭಾಷಿತಾ ಅತಏವ ಸರ್ವಮರ್ಥಂ ಪ್ರಕಾಶಿತಾ ಪ್ರಬುದ್ಧಾ ಸೀತಾ ರಾಮಸುಗ್ರೀವ ಸಖ್ಯಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರೀತಿಮುಪಾಗತಾ ಪ್ರಾಪ್ತಾ|

||Sloka meanings||

ಮೃಗಶಾಬಾಕ್ಷೀ ಕಥಂಚಿತ್ ಉಪಪಾದಿತಾ - 

somehow the doe eyed one has been given confidence,

ತತಃ ಸಂಭಾಷಿತಾ - 

then spoke to

ಸರ್ವಂ ಅರ್ಥಂ ಚ ದರ್ಶಿತಾ - 

everything has been made clear 

ರಾಮಸುಗ್ರೀವಸಖ್ಯಂ ಚ ಶ್ರುತ್ವಾ -

 hearing about the alliance of Rama and Sugriva

ಪ್ರೀತಿಂ ಉಪಾಗತಾ - 

gave her happiness 

||Sloka summary||

"Somehow the doe eyed one has been given confidence, then spoke to. Hearing about the alliance of Rama and Sugriva gave her happiness." ||59.32,33||

||Sloka 59.34||

ಶ್ಲೋ|| ನಿಯತಃ ಸಮುದಾಚಾರೋ ಭಕ್ತಿರ್ಭರ್ತರಿ ಚೋತ್ತಮಾ|

ಯನ್ನಹನ್ತಿ ದಶಗ್ರೀವಂ ಸ ಮಹಾತ್ಮಾ ಕೃತಾಗಸಮ್||59.34||

ಸ|| ಮಹಾತ್ಮಾ ಸಾ ಕೃತಾಗಸಮ್ ದಶಗ್ರೀವಂ ನ ಹನ್ತಿ ಇತಿ ಯತ್  (ತತ್) ನಿಯತಃ ಸಮುದಾಚಾರಃ ಭರ್ತರಿ ಉತ್ತಮಾ ಭಕ್ತಿಃ ||

Govindaraja Tika says- ದಶಗ್ರೀವಂ ನ ಹನ್ತೀತಿ ಯತ್ ತತ್ರ ಕಾರಣಮ್ ಸ ದಶಾನನಃ ಮಹಾತ್ಮಾ ಮಹಾನುಭಾವಃ |ಶಾಪನಿಬನ್ಧನ ದುರ್ಮರಣಾಭಾವದಿತಿ ಭಾವಃ ಅತಃ ತಸ್ತ ವಧೇ ರಾಮಸ್ತು ರಾಮ ಏವ ನಿಮಿತ್ತಮಾತ್ರಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ ತಥಾ ತಸ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಾತ್ ಸೀತಾತು ನಿಮಿತ್ತಕಾರಣಂ ಇತಿ ಶೇಷಃ | ಭರ್ತ್ರೈವ ವೈರ ನಿರ್ಯಾತನಂ ವೀರಪತ್ನೀಧರ್ಮಃ  ಅನ್ಯಥಾ ಭರ್ತುರ್ಮಹಕಲ್ಲಾಘವಮಿತಿ ಮನೀಷಯಾ ನ ಸ್ವಯಂ ಹನ್ತಿ ನ ತ್ವಸಾಮರ್ಥ್ಯಾದಿತಿ ಭಾವಃ||

||Sloka meanings||

ಕೃತಾಗಸಮ್ ದಶಗ್ರೀವಂ - 

ten headed one who did harm 

ಮಹಾತ್ಮಾ ಸಾ - 

great soul that he is 

ನ ಹನ್ತಿ ಇತಿ ಯತ್ - 

that he has not been killed yet 

 (ತತ್)  ನಿಯತಃ ಸಮುದಾಚಾರಃ - 

( that is because of)  chaste and of good discipline

ಭರ್ತರಿ ಉತ್ತಮಾ ಭಕ್ತಿಃ - 

high devotion to her husband 

||Sloka summary||

"That the ten-headed one though having done harm is not killed , is because the chaste disciplined  lady's high devotion to her husband." ||59.34||

||Sloka 59.35||

ನಿಮಿತ್ತಮಾತ್ರಂ ರಾಮಸ್ತು ವಧೇ ತಸ್ಯ ಭವಿಷ್ಯತಿ|

ಸಾ ಪ್ರಕೃತ್ಯೈವ ತನ್ವಂಗೀ ತದ್ವಿಯೋಗಾತ್ ಚ ಕರ್ಶಿತಾ||59.35||

ಪ್ರತಿಪತ್ಪಾಠಶೀಲಸ್ಯ ವಿದ್ಯೇವ ತನುತಾಂ ಗತಾ|

ಸ|| ರಾಮಸ್ತು ತಸ್ಯ ವಧೇ ನಿಮಿತ್ತಮಾತ್ರಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ|  ಪ್ರಕೃತ್ಯೈವ ತನ್ವಂಗೀ ತದ್ವಿಯೋಗಾತ್ ಕರ್ಶಿತಾ ಚ ಸಾ ಪ್ರತಿಪತ್ಪಾಠಶೀಲಸ್ಯ ವಿದ್ಯೇವ ತನುಮತಾಂ ಗತಾ| 

||Sloka meanings||

ತಸ್ಯ ವಧೇ - 

for the killing of Ravana 

ರಾಮಸ್ತು ನಿಮಿತ್ತಮಾತ್ರಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ - 

Rama is only the instrument 

ಪ್ರಕೃತ್ಯೈವ ತನ್ವಂಗೀ - 

naturally of thin body 

ತದ್ವಿಯೋಗಾತ್ ಕರ್ಶಿತಾ ಚ - 

emaciated due to separation from her husband

ಪ್ರತಿಪತ್ಪಾಠಶೀಲಸ್ಯ ವಿದ್ಯೇವ - 

like the students on the first day of studies

ಸಾ  ತನುಮತಾಂ ಗತಾ -  

she became more slender in the body

||Sloka summary||

"Rama is there as the instrument of killing Ravana. Due to separation from her husband, the lady is with a thin body like the students on the first day of studies."||59.35||

||Sloka 59.36||

 ಏವಮಾಸ್ತೇ ಮಹಾಭಾಗಾ ಸೀತಾ ಶೋಕಪರಾಯಣಾ|

ಯದತ್ರ ಪ್ರತಿಕರ್ತವ್ಯಂತತ್ ಸರ್ವಂ ಉಪಪದ್ಯತಾಮ್||59.36||

ಸ|| ಮಹಾಭಾಗಾ ಸೀತಾ ಅಸ್ತೇ ಏವಂ ಶೋಕಪರಾಯಣಾ | ಅತ್ರ ಯತ್ ಪ್ರತಿಕರ್ತವ್ಯಂ ತತ್ ಸರ್ವಂ ಉಪಪದ್ಯತಾಮ್|| 

||Sloka meanings||

ಮಹಾಭಾಗಾ ಸೀತಾ - 

noble lady Sita 

ಅಸ್ತೇ ಏವಂ ಶೋಕಪರಾಯಣಾ - 

is thus absorbed in grief

ಅತ್ರ ಯತ್ ಪ್ರತಿಕರ್ತವ್ಯಂ - 

now what action needs to be done 

ತತ್ ಸರ್ವಂ ಉಪಪದ್ಯತಾಮ್- 

all that is to be proposed

||Sloka summary||

"The noble lady is thus absorbed in grief. What action needs to be done by all that is to be proposed."||59.36||

Hanuma's his final comment saying, “With great difficulty the doe eyed one has been given confidence. Then all things have been elaborated to her. The alliance of Rama and Sugriva gave her happiness. That the ten-headed one, though having done harm, is not killed, that is only because the disciplined lady's high devotion to her husband. Rama is there as the instrument of killing Ravana. The noble lady is thus absorbed in grief. Every action that needs to be done is to be proposed'.

With this extended comments Hanuma ends the speech he delivered in response to Jambavan's query asking him to tell what  happened during his search for Sita

Thus, Sarga fifty-nine too comes to an end

 ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ 

ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ ಸಹಸ್ರಿಕಾಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಮ್

ಶ್ರೀಮತ್ಸುಂದರಕಾಂಡೇ ಏಕೋನಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ||.

||ಓಮ್ ತತ್ ಸತ್||